كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
187
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
به متحدين خود اعتماد بكنند . آنها به متحد خود كمك بزرگى نمىكنند . شيخ بوشهر حتما خيلى مايل بود ، كه ميرمهنا به كلى نابود بشود ، اما در كشتيهاى او كوچكترين نشانى از نظم به چشم نمىخورد . افسران شيخ يا به خاطر ترس و يا به اين خاطر كه رشوه گرفته بودند ، همواره از بهوجود آمدن يك برخورد دريايى پرهيز مىكردند و به اين ترتيب آنها هميشه انگليسىها را و بعد هلنديها را تنها مىگذاشتند . ظاهرا تا زمانى كه هلنديها در بصره و بندر عباس تجارتخانه داشتند و فاقد قلعهء حفاظتى و توپخانه و كلابيط بودند ، سود كلانى بردند . داشتن يك جزيره و قلعه در خليج فارس براى هلنديها آنچنان گران تمام شد ، كه آنها ديگر به خود رنج تسخير مجدد اين جزيره را نخواهند داد . ( سال بعد انگليسىها براى نابود كردن مير مهنا نيروى دريايى نسبتا بزرگى را از بمبئى روانه جزيرهء خارك كردند ، اما اين نيرو ، بدون اينكه به نتيجهاى برسد ، ناگزير از بازگشت شد . بالاخره ياران خود مير مهنا بر او شوريدند . مير مهنا براى اينكه به دست ايرانيها نيفتد ، به بصره پناه برد . اما اينجا هم براى او مكان امنى نبود و متصلم بصره سر ميرمهنا را نزد پادشاى بغداد فرستاد . به اين ترتيب بالاخره جزيرهء خارك به دست ايرانيها افتاد . ) شهر خارك ، كه چند سال پيش به دست هلنديها در گوشهء شمال شرقى اين جزيره ساخته شده است ، در 29 درجه و 15 دقيقه عرض جغرافيايى قرار دارد . در شكل بيست و پنج موقعيت و وسعت اين جزيره نشان داده شده است . A / بيست و پنج قلعهاى است كه بارون فون كنيپهاوزن آن را ساخته است . مقر حاكم در اين قلعه به شكل زيبايى ساخته شده بود . در حياط روبهروى قلعه افسر پرچمدار زندگى مىكرد . علاوهبر اين در اينجا هميشه اتاقهايى آمادهء پذيرايى از مهمانهاى حاكم بود . انبارهاى كالا در دو طرف شمالى و جنوبى قرار داشتند . اما چون اين انبارها براى كالاى كشتى بزرگى كه هر سال از باتاويا مىآمدند كفايت